Eksenel rulman, rulmanlar çalışmalarında yalnızca bir terim değil; tasarım, imalat, kontrol veya bakım kararını doğrudan etkileyebilen bir parametredir. Aşağıdaki rehber, kavramı sahada kullanılabilecek biçimde açıklar ve hesap yapılabilen yerlerde temel bağıntıyı gösterir.
Rulman seçiminde tek sayı yeterli değildir
Radyal yük, eksenel yük, devir, çalışma sıcaklığı, mil ve yatak rijitliği, hizalama, yağlama ve kirlenme koşulları birlikte değerlendirilir. Dinamik yük kapasitesi C, rulmanın temel ömür hesabında kullanılan katalog değeridir; çalışma yüküyle aynı şey değildir.
Temel L10 ömrü
Temel rating life için L10 = (C/P)^p bağıntısı kullanılır. L10 milyon devir, C temel dinamik yük kapasitesi, P eşdeğer dinamik rulman yüküdür. Üs bilyalı rulmanlarda 3, makaralı rulmanlarda 10/3 alınır. Sabit devirde saat cinsinden temel ömür L10h = 1 000 000/(60n) × (C/P)^p şeklinde yazılabilir.
Örnek
C/P oranı 5 olan bir bilyalı rulmanda temel ömür 5³ = 125 milyon devir olur. 1.000 dev/dk sabit hız varsayılırsa bu yaklaşık 125.000.000/(60×1000) ≈ 2.083 saat temel L10 ömrüne karşılık gelir. Bu değer gerçek servis ömrünün garantisi değildir.
Neden gerçek ömür farklı olabilir?
Yetersiz yağ filmi, kirlenme, yanlış geçme, aşırı ön yük, hizasızlık ve sıcaklık rulmanın sahadaki ömrünü ciddi biçimde değiştirebilir.
Uygulamada nasıl yaklaşılır?
Önce çalışma koşulu tanımlanır: yükün büyüklüğü ve yönü, hız/devir, sıcaklık, ortam, malzeme, beklenen ömür ve üretim yöntemi. Ardından hesap sonucu; ölçülebilirlik, montaj ve bakım şartlarıyla birlikte değerlendirilir. Bir üretici kataloğunda verilen sınır değer, farklı çalışma koşullarına doğrudan taşınmamalıdır.
Kontrol noktaları
- Birimleri hesap öncesinde aynı sisteme dönüştürün.
- Nominal değer ile izin verilen sınır değeri birbirinden ayırın.
- Dinamik yük, sıcaklık, yağlama veya korozyon gibi servis etkilerini ihmal etmeyin.
- Standardın veya üretici kataloğunun güncel baskısını kullanın.